. به وسیله ای که با آن این عملیات انجام می شود سیستوسکوپ گفته می شود.
سیستوسکوپ از یک لوله تشکیل شده است که محتوی فیبر نوری و لنز است و در انتهای آن دوربین قرار دارد. نور برای روشن شدن فضای داخلی از آن می گذرد. همچنین در این لوله کانالی برای عبور مایع و ابزارهایی مانند پنس بیوپسی وجود دارد. عبور مایع برای شستشو و همچنین اتساع مجرا و مثانه برای دید بهتر است.
دو نوع سیستوسکوپ وجود دارد: الف) سیستوسکوپ فلکسیبل که قابل انعطاف است. ب) سیستوسکوپ رژید که یک لوله فلزی غیرقابل انعطاف مستقیم است.
برای برداشت بهتر ابتدا آناتومی محلهائی که با سیستوسکوپ معاینه می شود را توضیح می دهیم. مثانه محلی است که ادراری که از دو کلیه بوسیله دو حالب خارج می شود، به آن می ریزد و ذخیره می گردد تا هنگام ادرار کردن خارج شود. مجرا ادرار را از مثانه به سمت خارج از بدن هدایت می کند. مجرا در خانمها و آقایان متفاوت است. در خانمها ادرار از گردن مثانه به سمت مجرا هدایت می شود و سر راه آن دریچه ادرار برای اختیار ادرار وجود دارد. مجرا در خانمها کوتاه است و سوراخ خروجی آن بالای واژن باز می شود.
در آقایان مجرا از میان پروستات می گذرد. پروستات یک غده مردانه است که نقش عمده آن ایجاد ترشحات منی است. پس از آن دریچه ادرار وجود دارد و مجرا مسیر نسبتاً طولانی را در آلت تناسلی طی می کند.

 

توسط چه کسی انجام می شود؟

 

این عمل توسط متخصص ارولوژی انجام می شود.

 

برای چه بیمارانی انجام می شود؟

 

این عمل توسط متخصص ارولوژی انجام می شود. شایعترین علتی که برای آن سیستوسکوپی انجام می شود وجود خون در ادرار است. خون در ادرار می تواند یا فقط در زیر میکروسکوپ دیده شود. و یا مقدار آن زیاد باشد که حتی با چشم غیر مسلح هم دیده شود.

 

در آقایان معمولاً به علت موارد زیر انجام می شود:

 

۱- در بزرگی خوش خیم پروستات که بیمار مشکل ادرار کردن دارد. وقتی به درمانهای داروئی پاسخ نمی دهد انجام سیستوسکوپی به پزشک کمک می کند اندازه پروستات را بررسی کند و بفهمد که آیا پروستات عامل مشکلات ادراری بیمار است یا خیر؟
۲- تشخیص سنگ مثانه خصوصاً از نظر سایز و تعداد سنگها و شناخت بهترین راه جراحی سنگها. گاهی سنگ بسیار کوچک است و می توان آن را از طریق لوله سیستوسکوپی از بدن خارج کرد.
۳- تشخیص تومورهای مثانه
۴- عفونتهای مکرر ادراری
۵- بی اختیاری ادراری که پزشک در بررسی های اولیه به تشخیص نرسد.
۶- تشخیص تومورهای مجرای پروستات
۷- تشخیص تومورها و ضایعات مجرا
۸- بررسی تنگی مجرا
۹- تشخیص و درمان سنگ مجرا. گاهی سنگ از کلیه یا مثانه وارد مجرا می شود و گیر می کند. در این موارد سنگ بایستی توسط سوند و اگر نشد توسط سیستوسکوپ به داخل مثانه منتقل شده و در آنجا شکسته و خارج شود.
۱۰- بطور کلی تشخیص بیماریهای مثانه از جمله التهابات آن
۱۱- تعبیه و یا خارج کردن لوله حالبی جهت کارهای تشخیصی یا درمانی
۱۲- تشخیص ناهنجاریهای مادرزادی سیستم ادراری

 

در خانمها سیستوسکوپی معمولاً به علل زیر انجام می شود:

 

۱-تشخیص تومورهای مثانه
۲- عفونتهای مکرر ادراری
۳- تشخیص پولیپ یا دیورتیکول مجرا
۴- سنگ مثانه
۵- بی اختیاری ادرار
۶- تشخیص بیماریهای التهابی مثانه مثل سیستیت بینابینی
۷- تعبیه و یا خارج کردن لوله حالبی جهت مقاصد تشخیصی یا درمانی
۸- تشخیص ناهنجاری های مادرزادی سیستم ادراری

 

سیستوسکوپی در کجا انجام می شود؟

 

سیستوسکوپی می تواند در مطب پزشک یا در بیمارستان و مراکز درمانی انجام گیرد. این بستگی به تصمیم پزشک و مشورت با بیمار دارد. گاهی برای بعضی از موارد حتما لازم است در مراکز بیمارستانی انجام گیرد ولی در موارد ساده تر انجام آن در مطب پزشک امکان پذیر است.

 

چه آمادگی هائی برای انجام سیستوسکوپی لازم است؟

 

بسته به وضعیت بیمار و نوع عملیات توصیه های قبل از عمل متفاوت است اگر سیستوسکوپی قرار است تحت بیهوشی عمومی یا بی حسی نخاعی انجام گیرد از ۸ ساعت قبل از عمل بایستی ناشتا باشد. هرچند تا ۴ ساعت قبل از عمل می تواند مایعات مثل آب و چای مصرف کند. در صورتی که بدون بیهوشی و با بی حسی موضعی قرار است انجام شود، نیاز به ناشتائی نیست. ممکن است جهت بیمار قبل از عمل آنتی بیوتیک برای پیشگیری از عفونت تجویز شود. اگر بیمار داروهای رقیق کننده خون و ضد انعقاد مصرف می کند (مانند آسپرین، پلاویکس، وارفارین و …) بایستی پزشک را آگاه نماید. بهتر است شب قبل بیمار استحمام نماید.

 

چه نوع بی حسی یا بیهوشی استفاده می شود؟
این عمل هم می تواند تحت بیهوشی عمومی یا بیحسی نخاعی قابل انجام است هم بصورت بی حسی موضعی قابل انجام است که با تزریق مواد بی حس کننده به داخل مجرا می باشد. تصمیم در مورد نوع بیهوشی یا بی حسی بسته به نظر پزشک و گاهی بیمار دارد و همچنین نیازهای درمانی همراه نیز در تصمیم گیری نقش دارند.

 

طول زمان عمل چقدر است؟

 

زمان عمل بین پنج دقیقه تا بیست دقیقه می باشد که بستگی به وضعیت بیمار و علت انجام سیستوسکوپی دارد. در مواردی که نیاز به فقط معاینه می باشد طول عمل کوتاه است ولی اگر نیاز به اقداماتی مانند نمونه برداری یا خروج استنت حالبی باشد طول زمان عمل طولانی تر است.

 

در چه وضعیتی انجام می شود؟

 

سیستوسکوپی روی تخت مخصوص انجام می گیرد که دو پایه دو طرف آن دارد و در حالی که بیمار بصورت طاق واز (به پشت خوابیده است) پاها روی پایه های کناری گذاشته و بلند می شود و باسن به لبۀ تحتانی تخت آورده می شود. این مشابه وضعیتی است که زایمان طبیعی یا معاینات زنان انجام می گیرد. اگر قرار باشد بیمار بیهوشی یا بی حسی نخاعی بگیرد ابتدا اقدام به بیهوشی می شود و بعد بیمار در این وضعیت قرار می گیرد. در موارد بی حسی موضعی حدود ۲۰-۱۰ سی سی ژل و مایع بی حس کننده به داخل مجرا تزریق می شود.

 

چگونگی انجام عمل:

 

پزشک سیستوسکوپ را در دست می گیرد و اگر مجهز به سیستم دوربین و مانیتور باشد هم بیمار هوشیار و هم پزشک می توانند از طریق مانیتور مشاهده کننده در غیر اینصورت پزشک از طریق عدسی چشمی اقدام می نماید. ابتدا لوله وارد مجرا شده و سرتاسر مجرا از نظر مخاط و ضایعات دیده می شود. در مردان در قسمت انتهائی مجرا، پروستات می باشد که معمولاً به صورت دو برجستگی از طرف چپ و راست به داخل مجرا دیده می شود (لوبهای لترال) مواردی که بزرگی پروستات باعث انسداد ادراری باشد، لوبهای لترال به هم نزدیک و چسبیده به هم می باشند (Kissing lobes). پس از آن گردن مثانه می باشد. از این مرحله سیستوسکوپ وارد مثانه می شود. تمام زوایای مثانه بایستی از نظر مخاط و ضایعات رؤیت شود. سوراخهای حالب در دو طرف خلفی نزدیک گردن مثانه می باشد که بایستی از نظر خروج ادرار طبیعی رؤیت شوند. در حین عمل از طریق لوله درناژ سیستوسکوپ، آب استریل یا سرم وارد می شود که نقش آن متسع کردن مجرا و مثانه برای رؤیت بهتر و شستشوی کدورت منطقه می باشد، در پایان عمل ادرار و مایع مثانه برای راحتی بهتر بیمار بایستی خارج گردد و سیستوسکوپ خارج می شود.

 

چه زمانی بیمار ترخیص می شود؟

 

اکثر افرادی که تحت achaten-suisse.com سیستوسکوپی قرار می گیرند در همانروز می توانند به منزل بروند. اگر از بیحسی موضعی استفاده شده باشد بلافاصله پس از عمل بیمار می تواند ترخیص شود. اگر از بیهوشی عمومی یا بیحسی نخاعی استفاده شده باشد، یک دوره نقاهت چند ساعته -که معمولاً بین ۸-۲ ساعت می باشد- بایستی در مرکز درمانی تحت نظر باشد و پس از ادرار کردن ترخیص گردد.

 

اقدامات پس از ترخیص چیست؟

 

معمولاً پزشک جهت بیمار آنتی بیوتیک برای پیشگیری از عفونت و مسکن تجویز می کند. بایستی از مایعات به مقدار کافی استفاده نماید تا ادرار رقیق باشد. استفاده از حمام گرم در کاهش ناراحتی پس از عمل مؤثر است.

 

چه مسائلی ممکن است پس از عمل برای بیمار رخ دهد؟

 

سوزش در زمان ادرار کردن شایع می باشد و با گذشت زمان خیلی سریع برطرف می شود. ممکن است خون در ادرار پیدا شود که حتی ممکن است تا چند هفته ادامه داشته باشد. اگر مقدار آن زیاد باشد و همراه با دفع لخته باشد حتی ممکن است باعث احتباس ادرار گردد.

 

عوارض سیستوسکوپی چیست و چه اقداماتی بایستی انجام داد؟

 

۱- عفونت
۲- احتباس ادراری
۳- خونریزی
۴- پارگی مثانه (خیلی نادر)
بعضی از این موارد با دستور پزشک می تواند در منزل تحت درمان قرار گیرد ولی گاهی نیاز است تا بیمار بستری گردد. تب پس از سیستوسکوپی می تواند به علت شروع عفونت ادراری باشد. در مواردی که عفونت فقط محدود به مثانه باشد علائم سوزش ادرار و تکرر ادرار غالب هستند و معمولاً تب نمی دهد.
خونریزی پس از سیستوسکوپی شایع است. وقتی مقدار آن کم باشد، بیمار بایستی استراحت کند و میزان خوردن مایعات را افزایش دهد. اگر میزان خونریزی زیاد باشد و خصوصاً همراه دفع لخته باشد، بایستی به پزشک اطلاع داد یا به اورژانس مرکز درمانی مراجعه کرد. در این موارد گاهی لازم است تا آزمایش خون برای میزان کم خونی انجام گیرد و شستشوی مثانه توسط تیم پزشکی انجام شود. در صورت احتباس ادرار پس از سیستوسکوپی بیمار بایستی به مرکز درمانی مراجعه کند و معمولاً تا بهبودی ممکن است لازم شود برای یک دوره کوتاه مدت سوند ادراری تعبیه شود.
اگر احساس درد و تورم بیضه کردید بایستی سریعاً به مرکز درمانی مراجعه کنید علت آن می تواند التهاب، عفونت و یاپیچش بیضه باشد که دو مورد اول می تواند بدنبال سیستوسکوپی رخ دهد زیرا لوله های منی بر، به قسمت پروستاتی مجرا وارد می شوند و برگشت مایع و میکروبهای ادراری از مجرا به این لوله می تواند باعث التهاب و یا عفونت بیضه ها گردد.

 

نتایج عمل:
پس از عمل پزشک گزارش عمل و یافته ها را می نویسد و برای شما توضیح خواهد داد و برنامه درمانی بعدی شما را مشخص می کند. در صورتی که نمونه برداری انجام شده باشد به بخش پاتولوژی ارسال می گردد و پس از گرفتن گزارش پاتولوژی در ویزیت های پیگیری پزشک به شما تشخیص و ادامه درمان را توضیح خواهد داد.